احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
899
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
كوله خاس نامهاى ديگر : سير سيرك - جز - جيز - كول كيش - هس - چوشت - چشت - آس برى - مورد اسفرم - رند - ريحان القبور - كوله حس - هاس - پل و كول - كولار - اوتو . Fragon epineux - Petit houx - Wild myrtle - Butcher's broom . مشخصات : گياهى است از خانوادهء , Asparagaceae چندساله بوتهاى شكل و هميشه سبز با شاخههاى چوبى سبزرنگ كه بلندى آن پنجاه تا شصت سانتيمتر است . برگهاى آنكه انشعابات كوتاهى از گياه است و به شكل برگ درآمده پهن و نوكتيز و مثلثى و سبزرنگ است . گلهاى آن كوچك به رنگ سبز كمرنگ و خوشبو كه قسمتى از دمگل آنها به كلادودها چسبيده است و در وسط آنها قرار دارد . ميوهء آن كروى ، گوشتدار و كوچك به رنگ قرمز مرجانى است . ساقهء زيرزمينى و ريشهء گياه كه بيشتر بهعنوان دار و مورد استعمال است پس از خشك شدن به رنگ خاكسترى مايل به زرد پوشيده از ريشكها و به قطر چند ميليمتر در بازار عرضه مىشود . اين گياه در قسمت وسيعى از مناطق مختلف انگليس و فرانسه و ساير نواحى اروپا و در ايران انتشار دارد ، در ايران در ارتفاعات كمتر از 1000 متر جنگلهاى شمال ايران و در درههاى مرطوب كنار درياى خزر ، گرگان ، بندر گز ، لاهيجان ، اطراف رشت ، طوالش و آستارا بهطور خودرو ديده مىشود . ريشهء كوله خاس طبيعت آن : مركب القوا و معتدل است و در آن كمى برودت غالب است . خواص درمانى : آب جوشاندهء آن را بنوشيد . مدرّ و اشتهاآور است ، در موارد آب آوردن نسجها و بيمارىهاى مجارى ادرار و كمخونى دختران جوان مفيد است . برگ و ميوهء كوله خاس طبيعت آن : مركب القوا و معتدل است و در آن كمى برودت غالب است . خواص درمانى : 1 - برگ و ميوهء آن را با هم بخيسانيد و يا دم كنيد بعد آب آن را با آب انگور مخلوط نماييد و بخوريد . مدرّ است و براى رفع سختى ادرار و قطرهقطره ادرار كردن كه ناشى از رطوبت 1 - گل نر 2 - گل ماده 3 - شاخ با ميوه